Samgöngur eru enn viðvarandi loftslagsáskorun Evrópu. Þótt járnbrautir bjóði upp á láglosunarvalkost til að flytja fólk og vörur, þá heldur áframhaldandi háð Evrópu á vegasamgöngum losun gróðurhúsalofttegunda og mengunarefna háðri, samkvæmt skýrslu sem Umhverfisstofnun Evrópu birti í dag.
Samgöngur eru nauðsynlegar fyrir nútímasamfélag og evrópska hagkerfið, þær styðja við meira en 10 milljónir starfa og leggja um 5% af vergri landsframleiðslu ESB. Á sama tíma er þetta eini stóri geirinn þar sem losun gróðurhúsalofttegunda hefur aukist frá árinu 1990. Árið 2023 stóðu samgöngur fyrir um þriðjungi af heildarlosun gróðurhúsalofttegunda í ESB, þar sem vegaflutningar báru ábyrgð á langflestum hluta, samkvæmt ... Skýrsla um sjálfbærni samgöngukerfa Evrópu 2025, birt í dag.
Að ná markmiðum ESB — þar á meðal loftslagshlutleysi fyrir árið 2050 og markmiðum um núll mengun fyrir árið 2030 — krefst stöðugrar vinnu. Þrátt fyrir framfarir í að draga úr útblæstri á undanförnum áratugum, heldur samgöngur áfram að valda verulegu álagi á umhverfið og heilsu manna. Losun ákveðinna mengunarefna, þar á meðal ammoníaks (NH3) og nituroxíð (N2O), er enn erfitt að draga úr, en hávaðamengun frá samgöngum heldur áfram að hafa áhrif á milljónir manna um alla Evrópu.
Vegaflutningar eru enn ráðandi bæði hvað varðar farþega- og vöruflutninga. Fólksbílar eru um 72% af samgöngustarfsemi í Evrópu, en almenningssamgöngur hafa ekki aukið hlut sinn verulega. Árið 2023 voru vegaflutningar ábyrgir fyrir næstum þremur fjórðu af losun gróðurhúsalofttegunda frá samgöngum, sem endurspeglar áframhaldandi ósjálfstæði greinarinnar á jarðefnaeldsneyti, sem útvegaði meira en 90% af orkunotkun hans. Umferð er einnig aðal uppspretta hávaða frá samgöngum, þar sem um 90 milljónir manna í ESB verða fyrir skaðlegum hávaða umfram viðmiðunarmörk.
Lestarsamgöngur, hins vegar, bjóða upp á mikla orkunýtni og lága losun gróðurhúsalofttegunda og loftmengunar. Þær eru einn áhrifaríkasti kosturinn til að draga úr umhverfisfótspori flutninga, sérstaklega fyrir meðallangar og langar vegalengdir. Hins vegar er evrópska járnbrautakerfið enn sundurleitt og takmörkuð samþætting yfir landamæri heldur áfram að takmarka getu þess til að keppa við bíla- og flugsamgöngur. Í vöruflutningum minnkaði starfsemi járnbrauta á milli 1995 og 2023, þó að búist sé við að eftirspurn aukist á næsta áratug.
Horft til framtíðar er gert ráð fyrir að flug- og sjóflutningar muni standa undir vaxandi hluta losunar gróðurhúsalofttegunda frá samgöngum í Evrópu. Gert er ráð fyrir að samanlagt framlag þeirra muni aukast úr um fjórðungi losunar gróðurhúsalofttegunda frá samgöngum í dag í næstum helming fyrir árið 2050, sem undirstrikar þörfina fyrir viðvarandi aðgerðir í öllum samgöngumáta.
Í skýrslunni er komist að þeirri niðurstöðu að til að ná fram sjálfbæru samgöngukerfi í Evrópu þurfi samræmda fjárfestingu opinberra aðila og einkaaðila, áframhaldandi nýsköpun og skilvirka og ítarlega innleiðingu gildandi löggjafar, þar á meðal endurskoðaðs viðskiptakerfis með losunarheimildir (ETS) og nýja ETS2, með ströngum stöðlum fyrir vegaflutninga, flug og sjóflutninga.
Að gera hreinni samgöngumáta aðgengilegri og aðlaðandi fyrir bæði farþega og vöruflutninga er nauðsynlegt til að draga úr losun, bæta loftgæði og draga úr hávaðamengun um alla Evrópu.
