Khi trí tuệ nhân tạo nhanh chóng định hình lại nền kinh tế châu Âu, nó sẽ hoặc thúc đẩy tham vọng xanh của chúng ta hoặc làm suy yếu chúng. Hai báo cáo mới của Cơ quan Môi trường châu Âu (EEA) khám phá cách thức định hướng chính sách có chủ đích có thể đảm bảo lợi ích kép và cách thức xử lý các đánh đổi trong việc triển khai các công nghệ này vào thời điểm áp lực môi trường cần phải giảm xuống.
Báo cáo của EEA cho thấy, số hóa và trí tuệ nhân tạo có thể mang lại những lợi ích môi trường có thể đo lường được khi được kết hợp với các mục tiêu phát triển bền vững. Điều hướng quá trình chuyển đổi kép của châu Âu — cơ hội và thách thức của số hóa trong quá trình chuyển đổi xanh và Trí tuệ nhân tạo và tiêu dùng bền vững ở châu Âu.
Các công nghệ kỹ thuật số có thể tăng cường việc thu thập và phân tích dữ liệu môi trường, hỗ trợ các quy trình công nghiệp hiệu quả hơn, cho phép các hệ thống năng lượng và giao thông thông minh hơn, và tác động đến các quyết định tiêu dùng và mua sắm theo hướng lựa chọn ít phát thải carbon và tiết kiệm tài nguyên hơn.
Trong thị trường tiêu dùng, trí tuệ nhân tạo (AI) có tiềm năng định hình các lựa chọn bằng cách cải thiện thông tin về sản phẩm và dịch vụ, đồng thời hỗ trợ hoạt động mua sắm công và tư nhân bền vững hơn. Trên phạm vi rộng hơn của chuỗi giá trị, AI cũng có thể giúp tối ưu hóa chuỗi cung ứng và hậu cần hướng tới các kết quả sử dụng ít tài nguyên hơn.
Đồng thời, các bản báo cáo nhấn mạnh bản chất chuyển đổi của trí tuệ nhân tạo (AI) và số hóa. Là những công nghệ đang phát triển nhanh chóng và định hình hệ thống, chúng đang định hình lại cách thức vận hành của nền kinh tế, cách đưa ra quyết định tiêu dùng và cách tổ chức chuỗi giá trị. Nếu không có định hướng chính sách rõ ràng, những thay đổi này có nguy cơ làm tăng nhu cầu năng lượng và vật liệu, củng cố các mô hình kinh doanh tiêu tốn nhiều tài nguyên. Điều này làm gia tăng sự phụ thuộc chiến lược và làm trầm trọng thêm bất bình đẳng xã hội. Do đó, chỉ riêng việc tăng hiệu quả khó có thể làm giảm áp lực môi trường tổng thể.
Sự mở rộng nhanh chóng của các trung tâm dữ liệu đang tự nó thúc đẩy nhu cầu ngày càng tăng đối với năng lượng, nước và các nguyên vật liệu thiết yếu — như dữ liệu được trình bày trong báo cáo "Trí tuệ nhân tạo và tiêu dùng bền vững ở châu Âu" đã chỉ ra. Báo cáo "Điều hướng quá trình chuyển đổi kép của châu Âu" củng cố thêm bức tranh này, cho thấy rằng các trung tâm dữ liệu, mạng lưới và thiết bị cùng nhau tạo ra dấu ấn môi trường ngày càng lớn mà chỉ riêng việc tăng hiệu quả khó có thể bù đắp được.
Bản phân tích này được đưa ra trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng, bất ổn kinh tế và sự phụ thuộc chiến lược. Trong môi trường này, công nghệ kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo ngày càng được xem là yếu tố trung tâm đối với khả năng cạnh tranh, sự kiên cường và tính tự chủ chiến lược của châu Âu. Cơ quan Môi trường châu Âu (EEA) nhấn mạnh rằng việc điều hướng quá trình chuyển đổi kép — sự kết hợp giữa chuyển đổi xanh và chuyển đổi kỹ thuật số — do đó không chỉ là một thách thức về môi trường mà còn là một thách thức chiến lược, đòi hỏi những lựa chọn có chủ đích về cách thức định hướng và điều tiết đổi mới.
Những phát hiện này đặc biệt có ý nghĩa đối với việc thực hiện các khuôn khổ pháp lý và chính sách quan trọng của EU liên kết chuyển đổi số với tính bền vững và khả năng cạnh tranh. Điều này bao gồm Đạo luật Trí tuệ Nhân tạo của EU, thiết lập các quy tắc cho việc phát triển và sử dụng các hệ thống AI trên toàn EU, cũng như các chiến lược rộng hơn của EU đặt số hóa làm trọng tâm của khả năng cạnh tranh kinh tế đồng thời củng cố các mục tiêu của quá trình chuyển đổi xanh.
Như các báo cáo của EEA đã nhấn mạnh, việc phối hợp chặt chẽ hơn giữa chính sách kỹ thuật số, các biện pháp liên quan đến tiêu thụ và các mục tiêu môi trường sẽ rất cần thiết để đảm bảo quá trình chuyển đổi kỹ thuật số của châu Âu hỗ trợ tính trung hòa khí hậu, hiệu quả sử dụng tài nguyên và khả năng phục hồi lâu dài.
